Doradca podatkowy – zasady etyki zawodowej
Standardy etyczne, tajemnica zawodowa i bezpieczeństwo współpracy z profesjonalistą • Poradnik prawno-podatkowy
Doradca podatkowy to nieprzypadkowo jeden z zawodów zaufania publicznego. Kto na gruncie zawodowym miał okazję współpracować z doradcą podatkowym, wie doskonale, że można mu z powodzeniem powierzyć rozwiązanie nawet najbardziej trudnych, skomplikowanych i niejednokrotnie skrywanych przed światem problemów podatkowych i jednocześnie mieć pewność, że wszystkie informacje przekazane doradcy podatkowemu zostaną zachowane w tajemnicy. Dlaczego?
Wynika to przede wszystkim z faktu, iż doradca podatkowy podlega bezwzględnym zasadom etyki zawodowej oraz ustawie o doradztwie podatkowym – przepisom rygorystycznie regulującym wykonywanie tego zawodu. Co ważne, zasady te obowiązują wszystkich bez wyjątku doradców podatkowych, a także kandydatów do zawodu, którzy z wynikiem pozytywnym zdali państwowy egzamin i odbywają praktyki przed wpisaniem ich na oficjalną listę.
Do czego zobowiązany jest doradca podatkowy?
1. Etyka i godność zawodu
W pierwszej kolejności obowiązkiem doradcy jest dbanie o wysokie standardy moralne i ochronę dobrego imienia profesji.
2. Dobro klienta
Doradca w swojej pracy stawia interes mocodawcy na pierwszym miejscu, dążąc do optymalnego rozwiązania sytuacji.
3. Granice ochrony
Podejmuje wszelkie czynności prawne w celu ochrony klienta, z zastrzeżeniem, że nie może to nigdy naruszać prawa ani etyki.
4. Rzetelność i stały rozwój
Najwyższy profesjonalizm oraz ustawowy obowiązek ciągłej aktualizacji wiedzy ze względu na dynamiczne zmiany przepisów.
Czego doradca podatkowy robić nie może?
Zakaz reprezentacji w dawnych sprawach urzędowych
Doradca podatkowy nie może świadczyć usług w jakiejkolwiek sprawie, w której występował uprzednio jako pracownik organu administracji publicznej (np. urzędu skarbowego, urzędu celno-skarbowego, izby administracji skarbowej), pracownik sądu lub sędzia.
Zakaz powoływania się na wpływy
W praktyce zawodowej absolutnie niedopuszczalne jest wykorzystywanie lub powoływanie się na jakiekolwiek osobiste znajomości w strukturach Krajowej Administracji Skarbowej (KAS), urzędach czy sądach w celu pozyskania zlecenia lub załatwienia sprawy „po znajomości”.
Na czym polega tajemnica zawodowa doradcy podatkowego?
Doradca podatkowy jest co do zasady zobowiązany do bezwzględnego zachowania w tajemnicy wszelkich faktów i informacji, które zostały mu przekazane w związku z wykonywaniem zawodu. Obowiązek ten obejmuje wszelkie dane i materiały, niezależnie od formy ich utrwalenia (w tym cyfrowej), i trwa także po zakończeniu współpracy z klientem, a nawet po skreśleniu z listy doradców. Kancelarie podatkowe mają prawny obowiązek wdrożenia rygorystycznych procedur bezpieczeństwa (RODO, polityki cyberbezpieczeństwa) w celu ochrony tych informacji przed dostępem osób niepowołanych.
⚠️ Kluczowy wyjątek (AML i MDR)
W ostatnich latach ograniczeniem tradycyjnie rozumianej tajemnicy zawodowej stały się unijne i krajowe przepisy dotyczące przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (AML) oraz obowiązkowej informacyjnej wymiany podatkowej (MDR). W ściśle określonych ustawowo sytuacjach (np. podejrzenie transakcji o charakterze przestępczym lub obowiązek raportowania schematów podatkowych) doradca podatkowy – jako instytucja obowiązana – ma ustawowy nakaz zgłoszenia takich informacji odpowiednim służbom (np. GIIF), co nie stanowi naruszenia tajemnicy zawodowej i wyłącza odpowiedzialność dyscyplinarną.
Konflikt interesów – kiedy doradca musi odmówić pomocy?
Doradca podatkowy nie może podjąć się prowadzenia sprawy, jeśli istnieje ryzyko konfliktu interesów. Dzieje się tak m.in., gdy:
- Występuje jako doradca stron tej samej transakcji mających przeciwstawne interesy (chyba że strony wyrażą na to wyraźną, pisemną zgodę).
- Sukces jednego reprezentowanego klienta oznacza porażkę drugiego.
- Prowadzi dodatkową działalność gospodarczą zbieżną z profilem klientów, co mogłoby zagrozić jego niezależności (wymagana jest wówczas zgoda klientów).
W obliczu konfliktu doradca ma bezwzględny obowiązek podjęcia działań naprawczych, a jeśli to niemożliwe – rezygnacji ze świadczenia usług.
Wynagrodzenie i ubezpieczenie OC
Zasady wynagradzania
Ustalone przed rozpoczęciem usług, najlepiej w formie pisemnej umowy. Dopuszczalne, choć wymagające precyzji, jest wynagrodzenie za pomyślny wynik sprawy (success fee). W sprawach z urzędu stosuje się stawki urzędowe.
Obowiązkowe ubezpieczenie OC
Każdy doradca podatkowy ma prawny obowiązek posiadać polisę OC za ewentualne szkody wyrządzone przy świadczeniu usług. Klient ma pełne prawo poprosić o okazanie jej aktualnego dokumentu.
Rola samorządu zawodowego
Wszystkie kwestie etyczne, dbałość o poziom usług oraz reprezentację środowiska koordynuje powołana na mocy ustawy Krajowa Izba Doradców Podatkowych (KIDP) wraz z organami takimi jak Krajowa Rada Doradców Podatkowych oraz Sąd Dyscyplinarny, które stoją na straży nienagannego wykonywania tego zawodu zaufania publicznego.